Glistnik jaskółcze ziele

Zbiór informacji o roślinie

Glistnik jaskółcze ziele to niewielka, osiągająca maksymalnie 75cm roślina wieloletnia, o bardzo rozgałęzionych łodygach, która biologicznie należy do rodziny roślin makowatych. Liście glistnika są gładkie, karbowane albo z głębokimi wcięciami. Okres kwitnienia tego zioła przypada na późną wiosnę i całe lato, aż do początku jesieni (od kwietnia, nieprzerwanie, aż do września). Jasno-żółte kwiaty są niewielkie, ich średnica nie przekracza 2cm. Nasiona są natomiast lśniąco-czarne. Co ciekawe, glistnik posiada palący i lepki sok, o pomarańczowo-żółtym kolorze, który obficie wypływa w miejscach uszkodzeń tkanki rośliny. Sok ten jest trujący, jednak posiada również szereg leczniczych właściwości.

glistnik jaskółcze ziele Do czego używali glistnika dawni zielarze

Od niepamiętnych czasów glistnik jaskółcze ziele było używane podobnie jak babka lancetowata jako roślina lecznicza. Najstarsze wzmianki mówią, że leczono nim kataraktę, czego jednak już się nie praktykuje. Zielarze używali glistnika również jako panaceum na dolegliwości wątrobowe (być może dlatego, że kolor jego soku kojarzył im się z żółcią wątrobową), brodawki i tak zwane modzele (narośle na podeszwach stóp, sok z glistnika je zmiękczał i umożliwiał łatwe usunięcie). Jednym z podstawowych zastosowań glistnika było też leczenie wszelkiego rodzaju problemów natury dermatologicznej, jak pęcherze, krosty, kurzajki, pryszcze i licznych innych dolegliwości, jak grzybica i egzema. Aby usunąć kurzjaki za pomocą glistnika, wystarczy zmiękczyć ją ciepłą wodą z mydłem i natrzeć sokiem wyciekającym ze złamanej łodygi. Potem wystarczy ją wytrzeć ręcznikiem i po kilkunastu dniach po kurzajce nie będzie śladu.

Choć niektóre zastosowania w minionych latach były uzasadnione faktycznymi właściwościami chemicznymi tej rośliny, to część wynikała z zabobonów. Obecnie wiemy o wiele więcej o naturze fizykochemicznej soku z glistnika, więc umiemy go wykorzystywać tylko wtedy, kiedy to ma sens.

Skład soku z glistnika

Jaskółcze ziele zawiera bardzo dużo różnych alkaloidów. W łodygach i liściach jej stężenie wynosi od 0,5% do 1,5%, a w korzeniach oraz młodych, niedojrzałych owocach aż od 3-4%. Z chemicznego punktu widzenia, alkaloidy znajdują się głównie w postaci soli z kwasami: cytrynowym, jabłkowym, bursztynowym oraz chelidonowym. W sumie, w soku wyciekającym z uszkodzeń w tkance rośliny znajduje się aż 18 różnych alkaloidów, podzielonych na cztery grupy chemiczne. Poza tym, sok glistnika jest bogaty też w aminy biogenne, karoten, kwas askorbinowy (czyli witaminę C), olejki eteryczne, fenolokwasy, cholinę, lektyny, glikogen, rozmaite enzymy i wiele innych związków chemicznych. Co bardzo interesujące, glistnik nie magazynuje energii w postaci skrobi, ale używając typowego dla zwierząt glikogenu, dzięki czemu przez całą zimę może zachować żywy, zielony kolor.

Działanie glistnika

Silne działanie glistnika wynika z obecności w jego soku bardzo wielu alkaloidów, które intensywnie oddziaływają na białka. Najłatwiej zaobserwować następujące efekty:

  • rozkurczanie mięśni gładkich (czyli tych, których działania nie kontrolujemy świadomie, a które funkcjonują w naszych organizmach regulując pracę układu pokarmowego, moczowodów, dróg żółciowych oraz rodnych). Tym samym, sok z glistnika działa łagodząco na wszelkie skurcze, w tym bóle menstruacyjne.
  • Działanie grzybobójcze, bakteriobójcze, przeciw wirusowe i przeciwpierwotniakowe. Dzięki temu, sok z glistnika stał się surowcem, z którego produkuje się rozmaite lekarstwa, niektóre nawet zawierają czysty wyciąg z tej rośliny. Bardzo wiele leków przeciwwirusowych, w tym hamujący namnażanie się wirusów HIV Di-Sancor, to alkaloidy pozyskiwane właśnie z glistnika.
  • Działanie przeciwalergiczne.

Co ciekawe, współczesna medycyna zdementowała przypisywane w tradycji ludowej właściwości glistnika, polegające na dawaniu efektu moczopędnego, przeciwkaszlowego oraz łagodzącego podrażnienia oczu.

Jak dawkować, aby nie zaszkodzić

Decydując się na leczenie za pomocą glistnika, nie wolno, pod żadnym pozorem, przedawkować. To roślina silnie trująca i jej spożywanie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. Dopuszczalna dawka dobowa obliczona jest na maksymalnie 30mg alkaloidów z glistnika (odpowiada to 4-5 gramom suchego ziela) dla rosłej osoby. Z jaskółczego ziela, w celu przygotowania go do spożycia w celach leczniczych, przygotowuje się odwar. Najlepiej w tym celu wsypać pół łyżki suszonego ziela do garnuszka (nie może on być aluminiowy!), zalać letnią wodą i powoli zagotować, można dodać inne zioła, jak rumianek, czy mięta, które poprawią smak mikstury. Po odcedzeniu i wystudzeniu należy pić 3 razy dziennie po jedną lub dwie łyżki, co powinno skutecznie złagodzić nawet silne bóle miesiączkowe oraz skurcze jelit.

Usuwanie brodawek (kurzajek)

Aby pozbyć się brodawki lub kurzajki, wystarczy dotykać jej kilka razy dziennie bezpośrednio sokiem z glistnika (nie narażając przy tym na kontakt z nim zdrowej skóry, bo może on ją podrażniać).

W przypadku grzybicy, stosuje się okłady zawierające sok mleczny z glistnika, takie same okłady ułatwiają gojenie się trudnych do zagojenia się ran. Do dezynfekcji skaleczeń, gdy nie ma pod ręką wody utlenionej, ani alkoholu, stosować można z powodzeniem rozgniecione liście glistnika.